รู้หรือไม่ว่าของเล่นเด็กไม่ได้ให้แค่ความสนุก เพลิดเพลินใจเท่านั้น แต่เป็นเครื่องมือวิเศษที่ช่วยเสริมสร้างพัฒนาการของลูก เพราะช่วยให้เขาได้ลองสัมผัสและเรียนรู้วิธีการเล่นด้วยตัวเอง แต่ใช่ว่าของเล่นทุกชิ้นจะเหมาะกับลูก ดังนั้น การใส่ใจกับการเลือกของเล่นจึงเป็นสิ่งสำคัญ บทความนี้ดุสิตเลยจะมาแชร์วิธีเลือกของเล่นสำหรับเด็กปฐมวัย ว่าคุณพ่อคุณแม่ควรพิจารณาปัจจัยอะไรบ้างก่อนซื้อ

ของเล่นเด็กปฐมวัย คืออะไร

ของเล่นเด็ก คือ อุปกรณ์ที่ออกแบบมาเพื่อเสริมสร้างพัฒนาการของเด็ก ไม่ว่าจะด้านการเคลื่อนไหว จิตใจ และสติปัญญาแบบรอบด้าน โดยผลิตจากหลากหลายวัสดุ เช่น ไม้ ผ้า และพลาสติก รวมถึงมีหลายหลากขนาดและรูปทรง แล้วแต่วัตถุประสงค์ของของเล่นนั้น ๆ ว่าผลิตมาเพื่อเสริมทักษะอะไร

ประโยชน์ของของเล่นสำหรับเด็กปฐมวัย ที่ส่งผลต่อพัฒนาการของลูก

ของเล่นเด็กช่วยให้พัฒนาการของลูกเติบโตได้แบบก้าวกระโดด และกระตุ้นการเจริญเติบโตตามช่วงวัยได้เป็นอย่างดี 

• เสริมสร้างกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะกล้ามเนื้อมัดเล็กอย่างมือและนิ้ว ที่พัฒนาจากการหยิบ บีบ และจับของเล่น จนถึงเรียนรู้วิธีประสานการทำงานของตาและมือไปพร้อมกัน
• พัฒนาด้านอารมณ์และจิตใจ การเล่นของเล่นช่วยให้พวกเขารู้สึกสบายใจ คลายเครียด และเรียนรู้วิธีการเติมความสุขให้กับตัวเอง
• เสริมสร้างสติปัญญาและความจำ เพราะเกมบางชนิดต้องใช้ทักษะการแก้ปัญหา ทักษะการจำ และการคิดวิเคราะห์ ซึ่งช่วยให้สมองของเด็กโตขึ้นกว่าเด็กวัยเดียวกัน รู้จักตั้งคำถาม หรือคิดวิธีแก้ไขปัญหาที่แตกต่างจากคนอื่น
• พัฒนาการด้านเข้าสังคม การเล่นของเล่นร่วมกับเพื่อนหรือพ่อแม่ เด็ก ๆ จะได้ฝึกวิธีการสื่อสาร การเข้าหาผู้คน การแบ่งปัน และการทำงานกันเป็นทีม เพื่อเล่นของเล่นด้วยกันอย่างมีความสุข
• กระตุ้นประสาทสัมผัส ได้แก่ การมองเห็น จากของเล่นที่มีสีสันแตกต่างกัน หรือการสัมผัส จากของเล่นที่มีผิวสัมผัสหลากหลาย ไปจนถึงการได้ยิน จากของเล่นที่มีเสียง เช่น โมบาย ของเล่นที่มีกระดิ่ง เป็นต้น

วิธีเลือกของเล่นสำหรับเด็กปฐมวัยให้ปลอดภัย และใช้งานได้นาน

เชื่อว่าคุณพ่อคุณแม่อาจจะมีลิสต์ของเล่นเด็กในใจกันแล้ว แต่ดุสิตจะขอแนะนำว่าการซื้อของเล่นเด็กปฐมวัยควรพิจารณาสิ่งเหล่านี้เพิ่มเติมด้วย

ผลิตโดยบริษัทหรือโรงงานที่ได้มาตรฐาน

เพราะลูกจะต้องสัมผัสกับของเล่นโดยตรง ของเล่นทุกชิ้นจึงต้องผลิตจากโรงงานที่ได้มาตรฐาน มอก. ผลิตด้วยวัสดุมีคุณภาพ และปราศจากสารอันตรายในกระบวนการผลิต เพื่อให้มีความปลอดภัยและป้องกันการสูดดมสารเคมีขณะเล่น

เลือกให้เหมาะสมกับวัย

การเลือกของเล่นให้เหมาะสมกับวัยเป็นสิ่งสำคัญ เพราะเด็กแต่ละช่วงอายุมีพัฒนาการที่แตกต่างกัน เช่น

• เด็กวัยแรกเกิด – 6 เดือน เป็นวัยที่ถูกกระตุ้นโดยสีและเสียงได้ดี เหมาะกับของเล่นที่มีเสียงกระดิ่งกรุ๊งกริ๊ง สีสันสดใส หรือจับแล้วนิ่ม 
• เด็กอายุ 6 เดือนถึง 1 ปี เริ่มสนใจสิ่งแวดล้อมรอบตัว เหมาะกับของเล่นประเภทหนังสือภาพ นิทาน หรือดินน้ำมัน เพื่อปั้นเลียนแบบสัตว์ สิ่งของที่เคยเห็น เป็นต้น

• วัย 2 – 3 ปี เป็นวัยที่เริ่มเดินเตาะแตะได้ ควรเลือกของเล่นที่ส่งเสริมการเคลื่อนไหว เช่น จักรยาน หรือของเล่นที่เสริมความจำหรือพัฒนากล้ามเนื้อมัดเล็ก เช่น จิ๊กซอว์ ตัวต่อเลโก้

ขนาดพอดีและไม่หนักเกินไป

เนื่องจากเด็กเล็กยังไม่มีแรงมากเท่ากับเด็กโต ของเล่นจึงควรมีน้ำหนักเบา ขนาดพอดีมือ หยิบจับได้สะดวก จะช่วยให้ไม่บาดเจ็บและสามารถเล่นได้อย่างสนุก นอกจากนี้ พ่อแม่ควรระมัดระวังของเล่นที่มีชิ้นส่วนเล็ก ๆ เพราะเด็กอาจเผลอกินและกลืนลงท้องได้

ตัวอย่างของเล่นเด็กปฐมวัยที่ควรซื้อติดบ้าน มีอะไรบ้าง

ของเล่นเด็กในยุคปัจจุบัน เรียกได้ว่าแฟนตาซีและมีให้คุณพ่อคุณแม่เลือกซื้อเยอะกว่าแต่ก่อน ดุสิตจะมาแนะนำ 7 ของเล่นเด็กปฐมวัยที่ไม่ว่าจะเด็กเล็กหรือเด็กโตก็เล่นสนุก ดังนี้

1. ห่วงเรียงซ้อน

ห่วงเรียงซ้อนเป็นของเล่นเด็กที่เล่นโดยการเรียงห่วงขนาดต่าง ๆ ตามลำดับ ช่วยฝึกการคิดวิเคราะห์ การตัดสินใจ และได้เรียนรู้ขนาด สี และน้ำหนักของห่วงแต่ละชิ้นที่แตกต่างกัน หรือจะเล่นด้วยการตั้งเสาไว้ไกล ๆ แล้วโยนห่วงให้ตรงเป้า เพื่อฝึกการเคลื่อนไหว ความแม่นยำ และการทรงตัวก็ได้เช่นกัน

• เหมาะกับเด็กอายุตั้งแต่ 6 ขวบขึ้นไป กระตุ้นการมองเห็น และการใช้มือสัมผัส

2. นิทานแบบ Interactive Books

นิทานหรือหนังสือภาพเชื่อว่าเป็นสิ่งที่ทุกบ้านต้องซื้ออยู่แล้ว แต่จะดีขึ้นไปอีกถ้านิทานนั้นเป็นรูปแบบ Interactive Books ที่เด็ก ๆ สามารถโต้ตอบหรือมีปฏิสัมพันธ์กับหนังสือได้ เช่น กดปุ่มแล้วมีเสียง มีภาพ Pop-up หรือใช้แว่นขยายส่องได้ หนังสือประเภทนี้จะทำให้เด็กได้รับประสบการณ์การอ่านหนังสือที่แปลกใหม่ จดจ่อและมีสมาธิกับเนื้อหามากขึ้น

• เหมาะกับเด็กอายุ 1 – 4 ขวบ ส่งเสริมการมีส่วนร่วมกับของเล่น และการสังเกต

3. บล็อกไม้

บล็อกไม้ เป็นของเล่นเด็กปฐมวัยที่หาซื้อได้ง่าย และไม่จำกัดวิธีเล่น เด็ก ๆ สามารถวางแผนเรียงและต่อบล็อกแต่ละชิ้น เพื่อสร้างสรรค์เป็นรูปร่าง รูปทรงต่าง ๆ ได้ตามต้องการ ช่วยพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ และทักษะ EF ได้อย่างครบถ้วน

• เหมาะกับเด็กอายุ 1 – 6 ขวบ เสริมกล้ามเนื้อ การเคลื่อนไหว และการวางแผน

4. จิ๊กซอว์

สำหรับคุณพ่อคุณแม่ที่อยากเสริมทักษะ Critical Thinking ให้ลูกแบบเต็มที่ ควรลองให้พวกเขาเล่นเกมต่อจิ๊กซอว์ เพราะเป็นของเล่นเด็กปฐมวัยที่สามารถไล่ระดับความยากตั้งแต่ 30 ชิ้นไปจนถึงหลัก 100 ชิ้น ซึ่งจะช่วยฝึกการใช้สมองทั้งซีกซ้ายและขวา ด้านการหาชิ้นส่วนที่เหมาะสมและมองภาพรวมของจิ๊กซอว์ ไปจนถึงทักษะความจำ และความภาคภูมิใจในตัวเองหลังต่อเสร็จ

• เหมาะกับเด็กอายุ 2 ขวบขึ้นไป ฝึกทักษะการตัดสินใจเบื้องต้น

5. ชุดเครื่องครัว

เครื่องครัวของเล่น เป็นอุปกรณ์ที่ช่วยกระตุ้นความคิดสร้างสรรค์ของลูกได้เป็นอย่างดี เด็ก ๆ จะได้เล่นบทบาทสมมติเป็นเชฟ และทำอาหารให้คุณพ่อคุณแม่ ฝึกการพูดคุยในสถานการณ์ต่าง ๆ ทั้งนี้ ผู้ปกครองควรเลือกชุดเครื่องครัวที่มีมุมขอบโค้งมน ไม่มีของมีคม เพื่อความปลอดภัยขณะเล่น

• เหมาะกับเด็กอายุ 3 ปีขึ้นไป พัฒนาทักษะการสื่อสารและการหยิบจับสิ่งของ

6. ดินน้ำมัน

ดินน้ำมันเป็นของเล่นที่เด็กทุกคนต้องเคยเล่นสักครั้ง นอกจากช่วยฝึกใช้งานกล้ามเนื้อมัดเล็กแล้ว ยังฝึกการจดจ่อกับสิ่งที่อยู่ตรงหน้า และการคิดนอกกรอบ จากการปั้นดินให้เป็นตัวละคร สัตว์ หรือรูปทรงตามใจชอบ และการได้นวดดินนิ่ม ๆ ก็จะช่วยให้เด็กรู้สึกผ่อนคลายได้ดีอีกด้วย

• เหมาะกับเด็กอายุ 3 ปีขึ้นไป เสริมสร้างความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการ

7. ลูกบอล

จะเป็นลูกบอลจิ๋วหรือลูกบอลทั่วไปก็ได้ หากเป็นลูกบอลจิ๋ว เด็ก ๆ จะได้ฝึกการประสานงานของตาและมือเข้าด้วยกัน วิธีเล่นก็มีหลากหลายแบบ โยน ขว้าง หรือปาก็ได้ แต่หากเป็นเด็กวัยประถม การเล่นเตะบอลก็จะช่วยพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่ ทักษะการตัดสินใจ และการใช้ไหวพริบขณะเล่นเกม

• เหมาะกับเด็กอายุ 5 – 8 ขวบ พัฒนาการเคลื่อนไหวและการใช้กล้ามเนื้อหลากหลายส่วน

สรุป

การเลือกซื้อของเล่นเด็กปฐมวัยต้องใส่ใจในคุณภาพ เพื่อให้ใช้งานได้ยาวนาน รวมถึงใส่ใจในจุดประสงค์ของการเล่น เพื่อให้ลูกน้อยของคุณมีพัฒนาการที่สมบูรณ์ พร้อมโตเป็นเด็กที่แข็งแรงทั้งร่างกายและจิตใจ และที่สำคัญที่สุด คุณพ่อคุณแม่ก็อย่าลืมหาเวลาเล่นของเล่นกับลูกบ่อย ๆ เพื่อให้ความสัมพันธ์ในครอบครัวแน่นแฟ้นมากยิ่งขึ้น