คุณพ่อคุณแม่หลายคนอาจไม่รู้ว่า แค่คำพูดสั้น ๆ ก็สามารถปลูกฝังความคิด กำหนดนิสัยและการกระทำของเด็กได้โดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะคำพูดที่ดูถูก เหยียดหยาม ล้อเลียน ทำลายความมั่นใจ และกดความสามารถของเด็ก สามารถสร้างบาดแผลทางจิตใจและลดทอนคุณค่า จนทำให้สุขภาพจิตของลูกเสียไปเลย 

เพื่อไม่ให้เกิดเหตุการณ์แบบนั้นขึ้น ดุสิตจึงได้มารวบรวม 10 ประโยคทำร้ายจิตใจเด็กเล็ก คำพูดแบบไหนที่พ่อแม่ ไม่ควรพูดกับลูกบ้าง ไปดูกันเลย

1. “พ่อแม่จะไม่เลี้ยงแล้วนะ / เดี๋ยวก็เอาไปทิ้งเลย”

เป็นคำพูดที่ไม่ควรพูดกับลูกมากที่สุด เพราะจะทำให้เด็กคิดว่าตัวเองกำลังจะถูกทอดทิ้ง ไม่มีใครรักพวกเขาแล้ว และสร้างความหวาดกลัวในใจ จะทำอะไรตามที่พ่อแม่สั่งเท่านั้น ไม่ได้ตัดสินใจด้วยตัวเอง ทำให้เด็กไม่มีความมั่นใจในตัวเอง และคำพูดแบบนี้จะทำให้พวกเขาคิดว่าตัวเองไม่สามารถอยู่คนเดียวได้ ต้องพึ่งพาพ่อแม่ไปตลอดชีวิตอีกด้วย เมื่อโตขึ้นเขาก็จะตัดสินใจเองไม่เป็น และรู้สึกเคว้งเมื่อไม่มีพ่อแม่อยู่ด้วย

2. “ทำไมถึงไม่เก่งเหมือนกับเด็กคนอื่น / คนนี้เก่งกว่าตั้งเยอะ”

คำพูดเชิงเปรียบเทียบ ไม่ว่าจะเปรียบกับเพื่อนในห้อง เด็กข้างบ้าน หรือคนอื่น ๆ เช่น “ทำไมไม่เก่งเหมือนน้อง/พี่คนนั้น” “ลูกเพื่อนพ่อ/แม่ยังทำได้เลย แล้วทำไมลูกทำไม่ได้” เป็นอีกคำที่ไม่ควรพูดกับลูก เพราะทำให้เด็กรู้สึกว่าตัวเองยังไม่ดีพอ ต้องพิสูจน์ตัวเองไปเรื่อย ๆ จนไม่ภาคภูมิใจในตัวเองสักที บางคนก็อาจแสดงกิริยาก้าวร้าว ตัดพ้อใส่พ่อแม่ หรือกลายเป็นคนที่ไม่สนอะไรเลย เพราะทำไปพ่อแม่ก็ไม่มีวันชม

ในทางกลับกัน พ่อแม่ควรเข้าใจว่าเด็กมีทั้งเรื่องที่ถนัดและไม่ถนัด การพูดชื่นชมและให้กำลังใจอย่างสม่ำเสมอ จะทำให้พวกเขามั่นใจและอยากที่จะพัฒนาตนเองมากกว่าคำพูดเชิงดูถูก

3. “ทำไมถึงโง่แบบนี้”

การดูถูกในความคิดและความฉลาดของเด็กคนหนึ่ง จะทำให้ลูกตีตราตัวเองโดยไม่รู้ตัว คิดว่าตัวเองโง่แบบที่พ่อแม่พูดจริง ๆ และไม่เชื่อในความสามารถของตัวเอง ซึ่งความจริงพวกเขาอาจจะอยู่ในช่วงกำลังเรียนรู้ เพราะไม่มีใครเก่งตั้งแต่เกิด แต่การพูดแบบนี้จะทำให้ลูกปิดกั้นตัวเองและไม่อยากเรียนรู้อะไรอีก

4. “พ่อแม่ไม่เคยภูมิใจในตัวลูกเลย”

ไม่ว่าลูกคนไหนก็อยากให้พ่อแม่รักและภูมิใจในตัวพวกเขา ประโยคนี้จึงเป็นประโยคที่รุนแรงกับเด็กมาก ๆ เพราะทำให้ลูกรู้สึกว่าสิ่งที่ตั้งใจทำไปไม่มีค่า ไม่มีใครมองเห็นความพยายามที่ทำไป โดยที่ไม่รู้เลยว่าสิ่งที่เด็กพยายามทำก็เพื่อพ่อแม่ทั้งนั้น 

5. “ลูกเป็นเด็กจะไปเข้าใจอะไร / ฟังอย่างเดียวก็พอ ไม่ต้องพูด”

ประโยคนี้ทำให้เด็กไม่มีโอกาสได้แสดงความคิดเห็นหรือบอกเล่ามุมมองของตัวเอง เพราะพ่อแม่แสดงออกตั้งแต่ยังไม่ทันพูดว่าไม่อยากฟัง หรือมองว่าพูดไปก็ไม่มีประโยชน์ เพราะพ่อแม่มองว่าพวกเขายังเด็กเกินไป คิดเองไม่ได้ หรือโตไม่ทันพวกเขา สุดท้ายลูกก็จะกลายเป็นคนเก็บความรู้สึก มีอะไรก็ไม่ปรึกษา จนไม่สนิทกับพ่อแม่ในอนาคต

6. “พ่อแม่สัญญาว่า…” แต่สุดท้ายไม่ทำตามสัญญา

หากพ่อแม่สัญญาว่าถ้าลูกทำสำเร็จ จะให้ของขวัญเป็นรางวัล แต่สุดท้ายก็ผิดคำพูด ซึ่งการผิดสัญญาจะเป็นสาเหตุให้ลูกไม่เชื่อใจและผิดหวังในตัวพ่อแม่ หลังจากนี้เวลาขอร้องอะไรเขาก็อาจจะไม่ทำตามแล้ว รวมถึงเด็กมีแนวโน้มจะเรียนรู้นิสัยนี้ของพ่อแม่ และกลายเป็นคนที่ไม่รักษาคำพูดได้

7. “เป็นเด็กแบบนี้ใครเขาจะรัก”

เป็นคำพูดที่ไม่ควรพูดกับลูก เพราะทำลาย Self-esteem ในตัวเด็ก คิดว่าตัวเองไม่มีค่ามากพอที่จะได้รับความรักจากใคร รวมถึงจะทำให้เด็กคิดว่าการได้มาซึ่งความรัก จะต้องแลกด้วยอะไรบางอย่างเสมอ เช่น จะต้องเก่ง สมบูรณ์แบบ หรือไร้ที่ติเท่านั้น ซึ่งไม่เป็นความจริง เพราะพ่อแม่ควรยอมรับในตัวตนที่ลูกเป็น หรือถ้าลูกมีพฤติกรรมที่ไม่น่ารัก ก็ค่อย ๆ สอนอย่างใจเย็นแทนการพูดทำร้ายจิตใจ

8. “อย่ามาร้องไห้นะ! / อย่าทำตัวงี่เง่า”

เด็ก ๆ เวลาเสียใจ ย่อมแสดงออกด้วยการร้องไห้หรือทำตัวงี่เง่าตามประสาของเด็ก คำพูดนี้ทำให้เด็กไม่กล้าแสดงความรู้สึกของตัวเอง ซึ่งไม่ใช่เรื่องดี เพราะพวกเขากลายเป็นคนเก็บกด สักวันหนึ่งอาจจะควบคุมอารมณ์ของตัวเองไม่อยู่ ระเบิดมันออกมาโดยไม่ทันรู้ตัว พ่อแม่ควรสอนลูกให้รู้จักระบายความรู้สึกออกมา และคอยปลอบเวลาร้องไห้ เพื่อให้เด็กรู้สึกว่ามีพ่อแม่อยู่ข้าง ๆ เสมอ

9. “รู้อย่างนี้ไม่ให้เกิดมาก็ดี”

ถือเป็นประโยคที่รุนแรงและทำร้ายจิตใจดวงน้อย ๆ ของเด็กอย่างมาก อาจนำไปสู่การฆ่าตัวตายได้เลย เพราะมองว่าตัวเองไม่มีค่าพอจะอยู่บนโลกใบนี้ หรือสร้างกำแพงที่สูงมาก ๆ ระหว่างเขากับพ่อแม่ และจะกลายเป็นประโยคที่ฝังใจเด็กไปจนโต ต่อให้ขอโทษกี่ครั้งก็ไม่มีวันหายอีกด้วย

10. “ตอนพ่อแม่เด็ก ๆ ลำบากกว่าลูกอีก”

เป็นประโยคเชิงเปรียบเทียบ แต่เอาสถานการณ์ของตัวพ่อแม่มายกตัวอย่าง ซึ่งประโยคนี้ไม่เหมาะสมมาก ๆ เพราะว่าแต่ละคนมีเงื่อนไข จุดที่รับมือไหว และสถานการณ์ที่พบเจอแตกต่างกัน การพูดลักษณะนี้เป็นการแสดงออกว่าพ่อแม่ไม่เข้าใจในสิ่งที่ลูกกำลังเผชิญอยู่ หรือมองว่าลูกอ่อนแอ เอาแต่ใจ และไม่รู้จักอดทนกับความลำบาก ทั้งที่ ๆ พ่อแม่ควรเข้าใจและให้คำปรึกษาลูกว่าควรรับมือกับสถานการณ์เหล่านี้อย่างไร

สรุป

นอกจาก 10 ประโยคที่พ่อแม่ไม่ควรพูดกับลูกที่ดุสิตได้ยกตัวอย่างไปข้างต้นแล้ว ยังมีคำพูดอีกมากมายที่ไม่ควรให้พวกเขาได้ยิน ดุสิตอยากเตือนผู้ปกครองทุกท่านว่า ทุกถ้อยคำ ทุกประโยค เด็กจดจำและรู้เรื่องเสมอไม่ว่าพวกเขาจะอายุเท่าไร ดังนั้น อย่าลืมไตร่ตรองและนึกถึงความรู้สึกของเด็กตัวเล็ก ๆ คนหนึ่งก่อนพูดทุกครั้ง เพราะการสื่อสารในครอบครัวอย่างใจเย็นและเข้าอกเข้าใจ เป็นหนึ่งในการเลี้ยงดูแบบ Positive Parenting ที่จะช่วยให้ลูกรักพ่อแม่และมีความสุขกันทั้งครอบครัว