การปลูกฝังให้เด็กตระหนักรู้เรื่อง Food Waste มีประโยชน์อย่างไร

Food Waste เป็นปัญหาขยะที่โรงเรียนไม่ว่าจะขนาดเล็กหรือขนาดใหญ่ ก็ล้วนประสบพบเจอกันทั้งสิ้น ด้วยพฤติกรรมการกินของเด็กที่อาจเลือกกินเฉพาะของที่ชอบ หรือเป็นวัยที่รับประทานได้น้อย จึงมีเศษอาหารหลงเหลือจำนวนมาก บทความนี้ดุสิตเลยจะมาอธิบายทุกคนว่าทำไมเราถึงควรสอนเรื่อง Food Waste ให้กับเด็ก ๆ โดยเฉพาะผลกระทบที่ทำให้เกิดปัญหาสิ่งแวดล้อมระดับโลก!

Food Waste คืออะไร

Food Waste แปลว่า ขยะอาหาร เป็นอาหารที่ถูกทิ้งจากการรับประทานไม่หมด หมดอายุ หรือเน่าเสีย รวมไปถึงอาหารที่กินไม่ได้ เช่น เปลือกผลไม้ เปลือกไข่ กระดูกไก่ และก้างปลา โดยขยะที่ถูกนับเป็น Food Waste คืออาหารที่เกิดขึ้นในกระบวนการจัดจำหน่าย การบริการ และการบริโภคเท่านั้น ซึ่งทาง UN เผยว่าในปี 2024 ที่ผ่านมามนุษย์ทั่วโลกสร้างขยะอาหารมากถึง 1.05 พันล้านตัน และกว่า 60% มาจากครัวเรือนอีกด้วย

แนวคิดเรื่องขยะอาหารเป็นศูนย์ (Zero Food Waste) คืออะไร

Zero Food Waste เป็นแนวคิดและวิธีแก้ปัญหา เพื่อลดขยะอาหารให้เป็นศูนย์หรือเหลือน้อยที่สุดเท่าที่จะทำได้ สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ของสหประชาชาติ ที่ตั้งใจไว้ว่าภายในปี 2030 ขยะอาหารทั่วโลกจะต้องลดลง 50%

ซึ่งหลายประเทศก็เริ่มออกกฎหมายหรือมาตรการ เพื่อลดปริมาณขยะอาหารในภาคครัวเรือน รวมถึงประเทศไทยด้วย โดยตัวอย่างแนวทางการลดขยะอาหารสามารถทำได้ใน 5 ขั้นตอนดังต่อไปนี้

ป้องกัน (Prevention) วางแผนและเตรียมปริมาณอาหารให้เพียงพอต่อการบริโภค

จัดการอาหารส่วนเกิน เพื่อประโยชน์สูงสุด (Optimization) แจกจ่ายอาหารส่วนเกินให้กับผู้ขาดแคลน หรือนำไปผลิตเป็นอาหารสัตว์

ผลิตเพื่อใช้ใหม่ (Recycle) นำขยะอาหารมาผลิตเป็นก๊าซชีวภาพ ใช้ในการผลิตกระแสไฟฟ้า ใช้ทดแทนก๊าซหุงต้ม หรือผลิตเป็นปุ๋ยและน้ำหมักจุลินทรีย์ เพื่อลดการใช้ปุ๋ยเคมีในภาคเกษตรกรรม
นำกลับมาใช้ใหม่ (Recovery) การนำขยะอาหารมาเผา เพื่อผลิตเป็นพลังงานความร้อน
กำจัด (Disposal) ขยะอาหารที่ไม่สามารถใช้ประโยชน์ต่อได้จะถูกนำไปเผาหรือฝังกลบ เพื่อทำลายทิ้ง

เปลือกผลไม้เป็น Food Waste ประเภทที่กินไม่ได้

เหตุผลที่ควรสอนนักเรียนให้ตระหนักรู้เรื่อง Food Waste

เด็ก ๆ หลายคนอาจไม่รู้ว่าเศษอาหารเหลือที่พวกเขาทิ้งในทุก ๆ วันนั้นสร้างผลกระทบต่อโลกอย่างมหาศาล โรงเรียนในฐานะสถานศึกษาจึงควรปลูกฝังความรู้เรื่องนี้โดยเร็วที่สุด

สร้างความรับผิดชอบในฐานะ Global Citizen

ในทุก ๆ การทิ้งอาหารแต่ละมื้อ มีมนุษย์ทั่วโลกกว่า 783 ล้านคน กำลังเผชิญกับความหิวโหย แปลว่าอาหารที่เหลือทิ้งจากเด็กคนหนึ่ง สามารถเลี้ยงชีวิตอีกคนได้ ดังนั้น คนรุ่นใหม่ในฐานะ Global Citizen ที่มีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนสังคม ต้องใส่ใจกับการลดขยะอาหาร เพื่อเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงอาหารให้กับคนที่อดอยาก ด้วยทรัพยากรโลกที่มีอยู่อย่างจำกัด

ลดปัญหาสิ่งแวดล้อมและภาวะโลกร้อน

เพราะเศษอาหารที่ถูกทิ้งในหลุมฝังกลบจะสร้างก๊าซมีเทน ซึ่งเป็นก๊าซเรือนกระจกที่ก่อให้เกิดภาวะโลกร้อนทั่วโลกถึง 8 – 10% นอกจากนี้ กระบวนการผลิตอาหารก็จำเป็นต้องใช้พลังงานน้ำและไฟฟ้าจำนวนมาก การปลูกฝังให้เด็กเข้าใจเรื่องนี้จะช่วยให้พวกเขาปรับเปลี่ยนนิสัยการกิน และเห็นความสำคัญของการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมมากขึ้น

เข้าใจคุณค่าของอาหารมากขึ้น

ช่วยให้เด็กเข้าใจว่าอาหารไม่ใช่แค่อร่อยเท่านั้น แต่ช่วยเลี้ยงดูชีวิตให้อยู่รอด พวกเขาจึงจะเห็นคุณค่าของอาหารมากขึ้น ไม่กินเหลือ ตักมาทานแต่พอดี และการถูกปลูกฝังนิสัยเป็นประจำที่โรงเรียน พวกเขาก็จะมีนิสัยติดตัวกลับไปที่บ้าน ทำให้สามารถลดปัญหา Food Waste ได้แบบสองต่อ

เทคนิคการปลูกฝังเรื่อง Food Waste ในรั้วโรงเรียน มีอะไรบ้าง

การเปลี่ยนโรงเรียนให้เป็นพื้นที่เรียนรู้เรื่อง Food Waste ไม่เพียงแต่ช่วยลดปริมาณขยะในแต่ละวัน แต่ยังเป็นการปลูกฝังจิตสำนึกรักษ์โลกให้ติดตัวนักเรียนไปตลอดอีกด้วย

1. สอดแทรกเนื้อหาเกี่ยวกับ Food Waste ในห้องเรียน

สอดแทรกเนื้อหาเกี่ยวกับขยะอาหารเข้าไปในวิชา STEM ตัวอย่างเช่น สอนเด็ก ๆ นำเศษอาหารจากโรงอาหารมาทำเป็นปุ๋ยหมักธรรมชาติ และนำไปใช้กับสวนผักของโรงเรียน เพื่อให้พวกเขารู้จักการต่อยอดประโยชน์จากอาหารเหลือทิ้ง หรือจัดกิจกรรมโต้วาทีเล็ก ๆ เกี่ยวกับนโยบายการกำจัดขยะอาหารในโรงเรียนก็ได้เช่นกัน

2. ออกกฎให้เด็กตักอาหารเท่าที่ทาน

โรงอาหารที่ให้เด็กตักอาหารทานเอง ควรออกกฎให้เด็กในปริมาณที่พอดี ไม่เยอะเกินไป เพื่อไม่ให้มีขยะเยอะเกินไป และมีอาหารเหลือสำหรับนักเรียนคนอื่น ๆ ด้วย ส่วนโรงเรียนที่มีนักโภชนาการเด็กเป็นฝ่ายจัดเตรียมอาหารเอง ก็ควรมีเจ้าหน้าที่คอยตรวจสอบปริมาณอาหารต่อจานเป็นประจำ เพื่อให้สามารถคำนวณปริมาณวัตถุดิบที่ใช้ในแต่ละวันได้อย่างเหมาะสม

3. สอนให้เด็ก ๆ แยกเศษอาหาร

กรณีที่มีเศษอาหารเหลือเล็กน้อย หรือเหลือเปลือกอาหารและกระดูกที่กินไม่ได้ ทางโรงเรียนควรมีถังขยะเศษอาหารแยกออกจากถังขยะทั่วไป เพื่อให้เด็ก ๆ ทิ้งและง่ายต่อการนำไปทำเป็นปุ๋ยอินทรีย์

St. Andrews Dusit สามารถลดปัญหา Food Waste ได้ 11% ภายในเวลา 1 ปี

ความสำเร็จในการลด Food Waste ของโรงเรียนนานาชาติ St. Andrews Dusit

แบบสำรวจจาก Sustainability at School ในปี 2025 เผยว่า โรงเรียนนานาชาติเซนต์แอนดรูว์ส ดุสิต สามารถลดปัญหา Food Waste ได้ถึง 11% ภายในระยะเวลา 1 ปีเท่านั้น และจากการสำรวจเพิ่มเติมพบว่า นักเรียนดุสิตเล็งเห็นความสำคัญของการไม่สร้างขยะอาหาร ผ่านการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกิน นอกจากนี้ ผู้ปกครองเผยว่าเด็ก ๆ ได้นำนิสัยเหล่านี้ไปปรับใช้เวลาอยู่บ้านอีกด้วย

กิจกรรม Zero Wasters ที่ดูแลโดยเหล่า Eco Warriors

ดุสิตเรามีทีม Eco Warriors เหล่าผู้พิทักษ์สิ่งแวดล้อม ที่คอยแก้ไขปัญหาขยะอาหารผ่านการจัดกิจกรรม Zero Wasters ที่เด็ก ๆ ในแต่ละ House จะต้องแข่งขันกันว่าบ้านไหนรับประทานอาหารจนหมด และไม่เหลือเศษอาหาร โดยคะแนนการแข่งขันผ่านการจัดกิจกรรม Zero Wasters ที่เด็ก ๆ ในแต่ละ House แข่งขันกัน จะถูกนำไปรวมกับคะแนนประจำบ้านในทุกเช้าวันศุกร์

สรุป

การตระหนักรู้เรื่อง Food Waste ยังเป็นสิ่งที่ยังสามารถปลูกฝังลูกหลานของท่านได้ในตอนนี้ ซึ่งไม่ใช่แค่ช่วยลดปริมาณขยะที่ล้นโลกเท่านั้น แต่เป็นการสอนให้เด็กเห็นคุณค่าของอาหารและใส่ใจสิ่งแวดล้อม เพราะลูกน้อยของคุณจะต้องเติบโตเป็นพลเมืองโลกคนสำคัญ และคอยปกป้องโลกกลม ๆ ใบนี้ให้อยู่ได้ยาวนานขึ้น เพื่อเป็นประโยชน์ต่อพวกเขาเองและคนรุ่นหลัง

โรงเรียนนานาชาติสอนให้เด็กเข้าใจถึงผลกระทบของ Food Waste อย่างไรบ้าง